Το 1910, ο Γκούσταβ φον Άσενμπαχ, ένας πενηντάχρονος συγγραφέας, φτάνει στη Βενετία για μια περίοδο ξεκούρασης. Στο ξενοδοχείο όπου καταλύει, συναντα τον Τάτζιο, ένα νεαρό αγόρι που στα ματια του ενσαρκώνει το απόλυτο ιδεώδες της αιθέριας ομορφιάς που ο ίδιος πάσχιζε επίπονα να αποτυπώσει στα έργα του. Στο μεταξύ, η Βενετία βρίσκεται στο έλεος μιας επιδημίας χολέρας, γεγονός που προσδίδει στο τοπίο μια ζοφερή και απόκοσμη όψη. Παρά τον θανάσιμο κίνδυνο, ο Άσενμπαχ αιχμάλωτος απο τη γοητεία του νεαρού αποφασίζει να παραμείνει.
Ο Τάτζιο δεν ενσαρκώνει απλως την πλατωνική ιδέα του ωραίου, αλλα αποτελεί μια παρουσία αγγελική και συνάμα απειλητική. Παγιδευμένος σε μια διαρκή έκσταση, ο Άσενμπαχ τον παρατηρεί, τον ακολουθεί και τον εξιδανικεύει. Καθώς ο νεαρός περιπλανιέται στα σοκάκια της Βενετίας ή βαδίζει στην ακρογιαλιά του Λίντο, η χάρη του μετατρέπεται σε αντικείμενο μιας βαθιάς αισθητικής προσήλωσης, η οποία σταδιακά μετουσιώνεται σε πάθος που, αν και δεν εκφράζεται ποτέ ρητά, εμπεριέχεται σε κάθε του χειρονομία και σκέψη.
Οι επαφές του Άσενμπαχ με τον Τάτζιο περιορίζονται σε φευγαλέα αλλα έντονα βλέμματα από αποσταση, χωρίς οι δυο τους να ανταλλάξουν ποτέ ούτε μια λέξη. Μεσα σε αυτή την σιωπηλή επικοινωνία ο Άσενμπαχ επιδίδεται σε μια απεγνωσμένη αναμέτρηση με τον χρόνο. Μακιγιάρεται και βάφει τα μαλλιά του, αναζητώντας εμμονικά τη χαμένη του νιότη. Αυτή η ναρκισσιστική πράξη μεταμόρφωσης λειτουργεί παράλληλα ως απόπειρα να προσελκύσει την προσοχή του Τάτζιο και να φανεί αντάξιος του βλέμματός του.
Ο θάνατος βρίσκει τον φον Άσενμπαχ στην ακρογιαλιά του Λίντο, την στιγμή που βυθισμένος στη γαλήνια ενατένιση του Τάτζιο, τον παρακολουθεί να απομακρύνεται προς την ανοιχτή θάλασσα. Πριν μπει στο νερό, το αγόρι στρέφεται και τον κοιτάζει. Στα μάτια του Άσενμπαχ, μοιάζει σαν να χαμογελά καλώντας τον κοντά του. Εκεινος προσπαθεί να σηκωθεί για να τον ακολουθήσει, ομως οι δυνάμεις του τον εγκαταλείπουν. Καταρρέει στην ξαπλώστρα, κοιτάζοντας για ύστατη φορά την αψεγάδιαστη μορφή που σβήνει στον ορίζοντα, καθώς αφήνει την τελευταία του πνοή στο θαμπό, μελαγχολικό φως του δειλινού.
(V)
Thomas Mann, (Der Tod in Venedig) Θάνατος στη Βενετία, 1912
-------------------
Video:
Morte a Venezia di Luchino Visconti (1971) - Mahler Symphony No 5
