Το 1910, ο Γκούσταβ φον Άσενμπαχ, ένας πενηντάχρονος συγγραφέας, φτάνει στη Βενετία για μια περίοδο ξεκούρασης. Στο ξενοδοχείο όπου καταλύει, συναντα τον Τάτζιο, ένα νεαρό αγόρι που στα ματια του ενσαρκώνει το απόλυτο ιδεώδες της αιθέριας ομορφιάς που ο ίδιος πάσχιζε επίπονα να αποτυπώσει στα έργα του. Στο μεταξύ, η Βενετία βρίσκεται στο έλεος μιας επιδημίας χολέρας, γεγονός που προσδιδει στο τοπίο μια ζοφερή και απόκοσμη όψη. Παρά τον θανάσιμο κίνδυνο, ο Άσενμπαχ αιχμάλωτος απο τη γοητεία του νεαρου αποφασίζει να παραμείνει.
Ο Τάτζιο δεν αντιπροσωπεύει απλώς εναν όμορφο έφηβο, αλλά την προσωποποίηση της πλατωνικής ιδέας του ωραίου. Μια παρουσία αγγελική και συνάμα απειλητική. Ο Ασενμπαχ τον παρατηρεί, τον ακολουθεί σε μια διαρκή έκσταση και τον εξιδανικεύει. Η θεική του χάρη καθώς περιπλανιέται στα σοκάκια της Βενετίας ή περπατά στην ακρογιαλιά του Λίντο, μετατρέπεται σε αντικείμενο μιας βαθιάς αισθητικής προσήλωσης που μετουσιώνεται σε πάθος. Ενα πάθος που δεν εκφράζεται ποτέ ρητά, αλλά εμπεριέχεται σε κάθε χειρονομία και σε κάθε σκέψη.
Οι επαφές του Άσενμπαχ με τον Τάτζιο περιορίζονται σε φευγαλέα αλλα έντονα βλέμματα από μακριά, χωρίς οι δυο τους να ανταλλάξουν ποτέ ούτε μια λέξη. Σε αυτή την πορεία ο Άσενμπαχ επιδίδεται σε μια απεγνωσμένη προσπάθεια αναμέτρησης με τον χρόνο. Μακιγιάρεται και βάφει τα μαλλιά του, αναζητώντας εμμονικά τη χαμένη του νιότη. Αυτή η ναρκισσιστική πράξη μεταμόρφωσης λειτουργεί παράλληλα ως απόπειρα να προκαλέσει την προσοχή του Τάτζιο και να φανεί άξιος του βλέμματός του.
Ο θάνατος βρίσκει τον φον Άσενμπαχ στην παραλία του Λίντο, την στιγμή που βυθισμένος σε μια γαλήνια ενατένιση του Τάτζιο, τον βλέπει να απομακρύνεται προς την ανοιχτή θάλασσα. Πριν μπει στο νερό, το αγόρι στρέφεται για τελευταία φορά και τον κοιτάζει. Στα μάτια του Άσενμπαχ, μοιάζει σαν να του χαμογελά καλώντας τον μαζι του. Ο ιδιος προσπαθεί να σηκωθεί για να τον ακολουθήσει, αλλα οι δυνάμεις του τον εγκαταλείπουν. Καταρρέει πίσω στην ξαπλώστρα του, κοιτάζοντας για τελευταία φορά την αψεγάδιαστη μορφή που χάνεται στον ορίζοντα, καθώς αφήνει την τελευταία του πνοή στο θαμπό φως του δειλινού.
(V)
Thomas Mann, (Der Tod in Venedig) Θάνατος στη Βενετία, 1912
-------------------
Video:
Morte a Venezia di Luchino Visconti (1971) - Mahler Symphony No 5
